مرتضى مطهري

45

يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )

فقر نيست ، دشمن مال نيست . زهد در اسلام مربوط است به ايثار و انسان دوستى و گذشت . ولى در اينجا ما بايد يك تفاوت اساسى ميان نظر اسلام دربارهء مال و ثروت و نظر مكاتب مادى قائل شويم . از نظر مكاتب مادى مال و ثروت و حتى بهبود وسايل زندگى و تحصيل قدرت ، همه هدف است ، بلكه بعضىها معتقدند ( ماركسيستها ) هدف بشر و زيربناى اجتماع بشر علل اقتصادى است ، هرچيزى را بشر براى نيل و وصول [ به ] منافع اقتصادى مىخواهد . ولى از نظر اسلام نه اين فلسفه دربارهء بشر از لحاظ تاريخى صحيح است و نه از نظر اخلاقى . نه بشر هميشه چنين بوده است و نه بايد و شايسته است چنين باشد . از نظر اسلام اقتصاد وسيله است براى تأمين هدفهاى انسانى . هدفهاى انسانى و معنوى اين است كه بشر بايد انسان و آزاد و قرين عدالت و ايمان و عمل صالح زندگى كند . يكى از هدفها استقلال فردى و استقلال اجتماعى است و بدون استقلال اقتصادى ، استقلال و شخصيت حرف مفت است ، طفيلى نبايد زندگى كرد . [ هدف ] ديگر ، جود و بخشش و مظهر جواد بودن است ، فياضيت است ، بدون مالكيت و ثروت ممكن نيست . [ هدف ديگر ] حيثيت و احترام است ، با احتياج سازگار نيست . [ هدف ديگر ] تأسيس مؤسسات مفيد علمى و دينى است ، اينها نيز بدون بنيهء قوى اقتصادى ميسر نيست . اقتصاد قوى و سالم مانند خون سالم و بنيهء بهداشتى سالم است . اسلام مىگويد : * ( و اعدّوا لهم ما استطعتم من قوّة . . . ) * نيروى نظامى بدون نيروى اقتصادى ميسر نيست . اسلام طرفدار عمران است : * ( هو انشأكم من الارض و استعمركم فيها . ) * مولى مىنويسد : من مالك را براى اصلاح زمين و عمارت بلاد آن فرستادم . اين كه مىگوييم على از دنيا رفت و خشت روى خشت ننهاد يعنى براى شخص خودش ، يعنى او اينقدر امين بود كه سوء استفاده نمىكرد نه اينكه دشمن آبادى بود و الَّا چرا چاه مىزد و آب جارى مىكرد و درختكارى مىكرد ؟